ΟΜΑΔΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ «ΧΕΙΜΩΝΙΑΤΙΚΕΣ ΝΥΧΤΕΣ» ΣΕ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΕΝΗΣ ΡΗΓΑ

Η έκθεση «Χειμωνιάτικες Νύχτες» φέρνει κοντά καλλιτέχνιδες και καλλιτέχνες από τη Νορβηγία, την Ελλάδα και την Ισλανδία σε μια διερεύνηση των εποχικών τελετουργιών, των ανιμιστικών κοσμοαντιλήψεων και της οικολογικής μνήμης. Η διεθνής έκθεση εστιάζει στο σημείο συνάντησης ανάμεσα στους βόρειους και τους νότιους ανιμισμούς, επιχειρώντας να αναστοχαστεί τη σχέση μας με την κλιματική αλλαγή και το οικολογικό πένθος.

Η έκθεση παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο BO (The Association of Visual Artists Oslo) τον Σεπτέμβριο–Οκτώβριο του 2025 καθώς και στο Femidomen με την υποστήριξη του Arts and Culture Norway and της Νορβηγικής Πρεσβείας στην Αθήνα. Ο τίτλος «Χειμωνιάτικες Νύχτες» παραπέμπει στο Vetrnætr, την προχριστιανική σκανδιναβική τελετουργία που σηματοδοτούσε τη μετάβαση στο χειμώνα. Παραδοσιακά, μετά την ολοκλήρωση του θερισμού, η γιορτή αυτή αποτελούσε μια τελευταία ευκαιρία συλλογικής συνάντησης πριν από την έλευση του σκοταδιού και του ψύχους. Είχε ταυτόχρονα πρακτική και πνευματική λειτουργία: ενίσχυε τους κοινωνικούς δεσμούς και την αλληλεγγύη, ενώ επιβεβαίωνε τη σχέση της κοινότητας με τη γη, τους προγόνους και τις μη ανθρώπινες ζωές.

Με αφετηρία τον «νόρδικο ανιμισμό» (βόρειος, σκανδιναβικός ανιμισμός) και τα κείμενα του ιστορικού Rune Hjarnø Rasmussen που τον περιγράφει ως έναν τρόπο αναγνώρισης των ζώων, των φυτών, των πετρωμάτων, των νερών και των πνευμάτων ως «προσώπων», η έκθεση επιχειρεί να αποκαταστήσει μια σχέση συγγένειας με τις μη ανθρώπινες ζωές.

Η επιστροφή σε παραδόσεις που υιοθετούν αυτή την προσέγγιση μπορεί να μας προσφέρει εργαλεία για να επανασυνδεθούμε με τον κόσμο, καλλιεργώντας μια σχέση υπευθυνότητας και προσοχής απέναντί του. Οι καλλιτέχνιδες και οι καλλιτέχνες που συμμετείχαν ανταποκρίθηκαν σε αυτή την πρόσκληση μέσα από έργα που πραγματεύονται την εποχική μεταβολή, την εξουσία, την ιστορία, τη μαγεία, τον ύπνο, τον θάνατο και την αναγέννηση. Τα έργα τους αντλούν από τη βιωμένη εμπειρία, τις καθημερινές πρακτικές, τους δεσμούς με την οικογένεια και τον τόπο, καθώς και από πολιτικούς προβληματισμούς.

Στο Όσλο, κεντρική θέση είχε η μετατόπιση της οπτικής μακριά από εκείνη μιας ηλιοτροπικής κοινωνίας, δηλαδή μιας κοινωνίας προσανατολισμένης προς το φως και την υπόσχεση της αέναης ανάπτυξης προς μια κατανόηση του χειμώνα και του σκοταδιού ως συνθηκών που καλούμαστε να αγκαλιάσουμε, να «κατοικήσουμε» και να εναρμονιστούμε. Τώρα, καθώς η έκθεση ταξιδεύει στον τόπο μου, αυτή η οπτική ανοίγεται προς μια σύγκλιση ανάμεσα στους βόρειους και τους νότιους ανιμισμούς. Η έκθεση διερευνά την προσέγγισή της πέρα από τον χειμώνα ως μια συγκεκριμένη εποχή, για να εξετάσει τον κυκλικό χρόνο, την εποχική μεταμόρφωση και τη σχέση μας με το μη ανθρώπινο κόσμο. Στρέφεται προς παραδόσεις, πρακτικές και μορφές γνώσης που διαμορφώθηκαν μέσα από τις επαναλαμβανόμενες συναντήσεις της ανθρωπότητας με οικολογικές κρίσεις, θέτοντας το ερώτημα τι μπορούν να μας προσφέρουν σήμερα αυτοί οι συσσωρευμένοι τρόποι σχέσης με τη φύση.

Το «Winter Nights»  υποστηρίζεται από το πρόγραμμα Δημιουργική Ελλάδα του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, το OCA (Office for Contemporary Art Norway), την Νορβηγική Πρεσβεία στην Αθήνα,  το Icelandic Art Center, την Ισλανδική Πρεσβεία στην Κοπεγχάγη και το Transeuropa Festival.

Η έρευνα για το επόμενο κεφάλαιο της έκθεσης στην Ισλανδία έχει ήδη ξεκινήσει, με ερευνητικό ταξίδι της Ελένης Ρήγα και της Eva Ísleifs, σε συνεργασία με το A-DASH, το οποίο υποστηρίχθηκε από το Culture Moves Europe και το Menningarstofa.

Χειμωνιάτικες Νύχτες
Βορράς  ⇄ Νότος

Με έργα των: Τάσος Γκαϊντατζής, Μαρία Νικηφοράκη, Ηλέκτρα Σταμπούλου, Marthe A Andersen, Úna Hamilton Helle, Miriam Hansen, Eva Ísleifs, Viktor Pedersen, Sarah Sikorie, Simon Daniel Tegnander Wenzel, σε παραγωγή του A-DASH και Living Room.

Επιμέλεια έκθεσης, σύλληψη, κείμενα: Ελένη Ρήγα

Χρήσιμες πληροφορίες

Living Room, Μαραθώνος 71, 104 35, Αθήνα, Ελλάδα

Εγκαίνια: 17/09/2026, 19:00-22:00

Κλείσιμο: 10/10/2026, ο εκθεσιακός χώρος θα παραμείνει ανοιχτός έως τις 21:00 με ξενάγηση στις 20:00

Διάρκεια: 17/09-10/10/2026

Ώρες λειτουργίας: Πέμπτη και Παρασκευή 18:00-21:00, Σάββατο 13:00-18:00 και κατόπιν ραντεβού.

Περισσότερες πληροφορίες: https://livingroomathens.com/

*Η Ελένη Ρήγα ήταν φιλοξενούμενη επιμελήτρια στο Μπούνεος Άιρες στο πλαίσιο του προγράμματος ανταλλαγής επιμελητών μεταξύ ARTWORKS και BIENALSUR.

** Η Μαρία Νικηφοράκη και η Ηλέκτρα Σταμπούλου είναι ARTWORKS Fellows.